سیاست خارجی خاورمیانه‌ای آمریکا: منطق جهانی‌شدن یا ژئوپلیتیک؟

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم اقتصادی و علوم سیاسی. دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

از دید برخی از نظریه‌پردازان، جهانی‌شدن را می‌توان معادل غیر سرزمینی‌شدن دانست که در مقابل ژئوپلیتیک که اهمیت مرزهای سرزمینی را خاطر نشان می‌‌سازد، قرار می‌گیرد. هر یک از جهانی‌شدن به معنای غیرسرزمینی‌شدن و ژئوپلیتیک به معنای اهمیت سرزمین و جغرافیا، دارای الزامات خاص خود می‌‌باشد. این مقاله به دنبال پاسخ به این سؤال اساسی است که از میان منطق جهانی‌شدن و منطق ژئوپلیتیک، کدام یک سایق اصلی سیاست خارجی آمریکا در خاورمیانه بویژه پس از یازدهم سپتامبر 2001 بوده است؟ این مقاله ضمن بررسی دیدگاههای مختلف مدعی است که در واقع منطق ژئوپلیتیک مهمترین عامل هدایت‌کننده سیاست خارجی آمریکا در خاورمیانه بویژه پس از حوادث یازدهم سپتامبر بوده، اما این منطق در پوشش منطق جهانی‌شدن پنهان شده است. به عبارت دیگر، سیاست خاورمیانه‌ای آمریکا در ظاهر با منطق جهانی‌شدن هدایت می‌‌شود، اما هدایتگر واقعی آن منطق ژئوپلیتیک است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Middle Eastern US foreign policy: the logic of Globalization or Geopolitics?

نویسنده [English]

  • Amir Mohammad Haji-Yousefi
Faculty of Economics and Political Science, Department of PS and IR, Shahid Beheshti U
چکیده [English]

Abstract
Globalization has attracted lots of attentions in the academia in the last few decades. Many people and many disciplines have sought to define its characteristics as well as its consequences. One major feature of globalization, it is argued, is that it has reduced the importance of territoriality and borders in politics. Thus, globalization as de-territorialization stands in opposite to geopolitics. However, both globalization and geopolitics have shaped states` behavior and foreign relations. This article sets to examine which of globalization or geopolitics has had major impact on the American foreign policy in the Middle East particularly after 9/11. Our main thesis is that the United States` foreign policy in the Middle East since the event in September 11, 2001, has been basically shaped by its geopolitical interests but under discuss of globalization.      
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • globalization
  • Geopolitics
  • US foreign policy
  • Middle East
  1. استراتژی امنیت ملی آمریکا در قرن 21، زمستان 1380؛ انتشارات مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی معاصر؛ تهران.
  2. حاجی یوسفی، امیر محمد (a1386)؛ "اقتصاد سیاسی بین الملل: ریشه ها و روندها"؛ فصلنامه رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، تابستان. 
  3. حاجی یوسفی، امیر محمد (b1386)؛ "جهانی‌شدن از دید نظریه نوگرامشین در اقتصاد سیاسی بین الملل"؛ فصلنامه رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، زمستان.
  4. حاجی یوسفی، امیر محمد (1387)؛ "جهانی‌شدن و روابط بین الملل" مهدی ذاکریان (گردآورنده)؛ جهانی‌شدن (تهران: در دست انتشار).
  5. دهمشگی، جلال، فرهنگی، بابک و راه چمنی، ابوالقاسم (1381)، کمیسیون امنیت ملی آمریکا، استراتژی امنیت ملی آمریکا در قرن 21؛ (انتشارات مؤسسه فرهنگی و مطالعات تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران).
  6. متز، استیون و داگلاس جانسون (1381)؛ "عدم تقارن و استراتژی نظامی ایالات متحده؛ تعریف، زمینه و مفاهیم استراتژیک"؛ ترجمه عبدالحسین حجت‌زاده، ماهنامه نگاه، سال سوم، شماره 31،  بهمن.
  7. متقی، افشین (1383)؛ "سیاست خارجی آمریکا و تروریسم در خاورمیانه"؛ ماهنامه نگاه، سال چهارم، شماره 44، خرداد و تیر.
  8. مرکز پژوهش‌های کاخ سفید (1382)؛ استراتژی امنیت ملی آمریکا؛ ترجمه محمدحسن خانی و علی آدمی، ضمیمه فصلنامه مطالعات راهبردی، سال ششم، شماره دوم، تابستان.
  9. مؤمنی،  میرقاسم؛ "نقش آمریکا در گسترش اصلاحات در جهان عرب"؛ در کتاب خاورمیانه 5: ویژه اصلاحات در خاورمیانه (تهران: انتشارات مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی برابر معاصر تهران).
 
10. Blackwill, Robert and Michael Sturmer (1997); (eds.) Allies Divided: Transatlantic Policies for the Greater Middle East, Cambridge: MIT Press.
11. Boggs, Carl (2003); ed.; Masters of War: Militarism and Blowback in the Era of American Empire; New York: Routledge.
12. Buckley, Mary and Robert Singh (2006); eds; The Bush Doctrine and the War on Terrorism; London: Routledge.
13. Bush, George W. (2000); Remarks at twentieth anniversary of the National Endowment for Democracy; Washington D. C: 6 November.
14. Cerny, P.G., (2006); “The Competition State”; in Richard Stubbs and G. Underhill (eds.); Political Economy and the Changing Global Order, 3rd edn Don Mills: Oxford University Press.
15. Clark, Ian (1999); Globalization and International Relations Theory; Oxford: Oxford University Press.
16. Cofman, Tamara (2004); Arab Democracy, American Ambivalence, Will Bush's rhetoric about transforming the Middle East be matched by American deads? The Weekly Standard, Vol. 3, Issue 23.
17. Ehrman, John (1995); The Rise of Neoconservatism: Intellectual and Foreign Affairs; New Haven: Yale University Press.
18. Ehteshami, A. (2007); Globalization and Geopolitics in the Middle East; London: Routledge.
19. Friedman, Thomas (2000); The Lexus and the Olive Tree: Understanding Globalization; New York: Anchor Books.
20. Friedman, Thomas (2002); Longitudes and Attitudes: Exploring the World After September 11; New York: Farrar.
21. Gordon, Philip (2003); “Bush's Middle East Vision”; Survival, Vol. 45, No.1, Spring.
22. Gourevitch, Peter (1986); Politics in Hard Times; Ithaca: Cornell University Press.
23. Harvey, David (2003); The New Imperialism; Oxford: Oxford University Press.
24. Hay, Colin, (2002); “Globalization as a Problem of Political Analysis: Restoring Agents to a ‘Process without a Subject’ and Politics to a Logic of Economic Compulsion”; Cambridge Review of International Affairs, 15,3.
25. Held, David and A. McGrew, (2007); Globalization/ Anti-Globalization; Cambridge: Politiy Press.
26. Ikenberry, John (2002); “Liberal Hegemony and the Future of the American Postwar Order”; in T.V. Paul and John Hall (eds), International Order and the Future of World Politics, Cambridge: Cambridge University Press.
27. International Crisis Group (2004); The Broader Middle East and North Africa Initiative: Imperiled at Birth ICG Middle East and North Africa, 7 June.
28. Kennedy, Paul (2002); “The Modern Machiavelli”; The New York Review of Books, November (www.nybooks.com).
29. Kiely, Ray (2005); The Clash of Globalizations: Neo-Liberalism; The Third Way and Anti-Globalization (Leiden: Brill).
30. Kinnval, Catarina (2002); “Analyzing the Global-Local Nexus”; in Kinnval, Catarina and K. Jonsson (eds), Globalization and Democratization in Asia, London: Routledge.
31. Krieger, Joel, 2005); Globalization and State Power: Who Wins When America Rules; New York: Pearson.
32. Layne, Christofer (2006);The Peace of Illusion: American Grand Strategy from 1940 to the Present Ithaca: Cornell University Press.
33. Magraoui, Abdesalam (2004); The Broader Middle East & North Africa Initiative: Potential and Limits; Woodrow Wilson Center, June 4.
34. McGrew, Anthony (2000); “Sustainable Globalization?”; in Tim Allen and Alan Thomas, eds., Poverty and Development into the 21st Century, Milton Keynes: The Open University & Oxford University Press.
35. Mearsheimer, John (2001); The Tragedy of Great Power Politics; New York: Norton..
36. Ohamae, Kenichi, (1995); The End of the Nation State; New York: Free Press.
37. Ottaway, Marina and Thomas Carothers (2004); “The Greater Middle East Initiative: off to a false start”; Carnegie Endowment for International Peace, 29 March.
38. Posen, Barry and A. Ross (1996/97); “Competing Visions for U.S. Grand Strategy”, International Security, 21,3 (Winter): 5-53.
39. Rizopoulos, N. (1990); Sea-Changes: American Foreign Policy in a World Transformed. New York: Council on Foreign Relations.
40. Sassen, Saskia (1996); Losing Control? Sovereignty in an Age of Globalization; New York: Columbia University Press.
41. Scholt, Jan Art (2000); Globalization: A Critical Introduction; London: Macmillan.
42. Singer, P.W. (2002); " Time for the Hard Choices: The Dilemmas Facing U.S Policy Towards the Islamic World "; The Bookings Institute, September.
43. Stiglitz, Joseph (2002); Globalization and Its Discontents; New York: Norton.
44. Strange, Susan (1996); The Retreat of the State: The Diffusion of Power in the World Economy; Cambridge: Cambridge University Press.
45. Stopford, John and Susan Strange (1991); Rival States, Rival Firms: Competition for World Market Shares; Cambridge: Cambridge University Press.
46. The Joint Staff (1999); Joint Strategy Review; Washington DC.
47. Waters, Malcolm (2001); Globalization; London: Routledge.
48. Wade, Robert (2005); “The Invisible Hand of American Empire”; Ethics and International Affairs, 17,2.
49. Woods, Ngaire (2006); The Globalizers: The IMF, the World Bank, and Their Borrowers; Ithaca: Cornell University Press.