تحلیل جغرافیایی پیامدهای اجتماعی- اقتصادی جابجایی پایتخت در ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 - دانشیار جغرافیای شهری، دانشگاه ارومیه

2 - دانشجوی دکتری جغرافیای شهری، دانشگاه اصفهان

چکیده

شهرهای پایتختی نقش‌های بسیار مهمی در تمام کشورهای جهان ایفا می‌کنند. یکی از این نقش‌ها، نقش سیاسی- اداری است که اغلب با تمرکز فعالیت‌های اقتصادی، اجتماعی، آموزشی همراه است. تمرکز گسترده انواع فعالیت‌ها در تهران به‌عنوان یکی از شهرهای پایتختی در سال‌های اخیر با پیامدهای اجتماعی- اقتصادی مثبت و منفی گسترده روبه‌رو بوده است و منجر به پدید آمدن طرح جابجایی کارکردهای پایتخت جهت کاهش این مشکلات شده است. هدف از این پژوهش تحلیل جغرافیایی پیامدهای اجتماعی- اقتصادی جابجایی کاردکردهای پایتخت و مدیریت یکپارچه است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی، جامعه آماری کارشناسان مسائل اقتصادی و اجتماعی و حجم نمونه 40 نفر بر مبنای نمونه‌گیری خوشه‌ای است. ابزار جمع‌آوری داده‌ها اسنادی و همچنین مصاحبه و پرسشنامه است. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها از مدل‌سازی معادلات ساختاری(LISREL) استفاده شده است. نتایج مدل‌سازی معادلات ساختاری انتقال پایتخت نشان می‌دهد در صورت انتقال پایتخت، تمرکز اقتصادی به‌دلیل انباشت سرمایه در تهران، در مکان جدید تحقق پیدا نمی‌کند، همچنین روند رشد جمعیتی، بحران‌های زیست محیطی نیز تشدید خواهد شد. در مقابل، انتقال برخی از کارکردها تأثیرات مستقیم (73/0) و غیرمستقیم (40/0) زیادی بر روی ساماندهی شهر تهران دارد. به‌گونه‌ای که انتقال این کارکردها باعث کاهش تمرکز جمعیتی، ترافیکی، سرمایه و ... در تهران می‌شود.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Geographical Analysis of the Socio-Economic Consequences of the Relocation of the Capital City in Iran

نویسندگان [English]

  • Mirnajaf Mousavi 1
  • Ali Bagheri Kashkooli 2
1 - Associate Professor of Geography and Urban Planning, Urmia University, Urmia, Iran
2 - PhD Student of Geography and Urban Planning, University of Isfahan, Isfahan, Iran
چکیده [English]

Introduction
Capitals play an important role in all countries. One of these roles is political-administrative which often accompanied with the concentration of economic, social, educational activities. High Concentration of different types of activities in Tehran as the capital in recent years has had positive and negative socio-economic consequences and has led to the suggestion of relocation of the capital’s functions in order to reduce these problems. The purpose of this study is investigation of the geopolitical, socio-economic consequences of the relocation of the capital.
 
Methodology
The research method is analytic- descriptive. Statistical sample is the experts of social and economic fields and the sample size is 40 patients that are selected by cluster sampling. Data gathering procedure is based on library and field findings. Structural equation modeling (LISREL) is used to analyze data.
 
Result and discussion
Results of Structural equation modeling related to the capital relocation indicate that the economic concentration would take place in new location, but the capital cannot achieve political decentralization. Also, its population would be increased, environmental crisis would not be reduced and indicators of quality of life (with a coefficient of -0.83) would not be improved. The results of the structural model suggests that there is a direct and strong relationship between organizing Tehran and taking strategies to transfer some functions to the other cities and integrated urban management.
 
Conclusions
Based on the studied factors, it can be concluded that the capital relocation cannot be the best logical solution. Instead of a complete relocation of the capital, if some of its functions transfer to other cities, Tehran would not be attractive to migrate. In this regard, transferring some of industries and organizations to other provinces can help to reorganize Tehran and also can lead to the development of other cities and provinces.
   
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geographical Analysis
  • Relocation of Capital City
  • Tehran