تبیین کارکردهای وضعیت حایلی ایران در دو سده اخیر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 ـ استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس

2 ـ استاد جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس

3 ـ استاد جغرافیا، مرکز ملی تحقیقات علمی فرانسه

چکیده

در دو سده گذشته و در نتیجه بازی‌های قدرتی امپراتوری‌های برّی و بحری روسیه و بریتانیا، ایران به‌عنوان یک فضای جغرافیایی حایل برای جلوگیری از احتمال تماس و درگیری مستقیم میان این قدرت‌های رقیب، نقش‌های چندگانه‌ای را در عرصه سیاسی و ژئوپلیتیک بازی کرد. این نقش‌ها گاه با توافقات دوجانبه قدرت‌ها، گاه با اقدام یکی از آنها و گاه به‌صورت درون جوش از جانب حکومت و گاه ملت ایران به صورت واکنش به بازی قدرت‌ها صورت می‌گرفت. هر چند کشور ایران به‌عنوان قدرت ضعیف‌تر حضور کم‌رنگ و منفعلی در این رقابت‌های جهانی و منطقه‌ای داشت اما، به‌نوبه خود دارای کارکردهای چندگانه‌ مهمی بود که می‌توان آنها را به‌عنوان یک مدل از نقش‌ها و کارکردهای کشور حایل ارائه داد. بنابراین پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی به شناخت و تببین کارکردهای فضای حایلی ایران می‌پردازد. ابزارهای جمع‌آوری داده‌ها، اسنادی (کتابخانه‌ای) و روش میدانی (پرسشنامه) است. نتایج حاصل از پژوهش روشنگر کارکردهای بیست‌ودو‌گانه در دو دسته‌بندی کلی کارکردهای خارجی و کارکردهای داخلی موقعیت حایلی ایران است.
     
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Explanation of the functions of Iran’s buffer status in the past two centuries

نویسندگان [English]

  • syrus Ahmadi 1
  • Mohammad Reza Hafeznia 2
  • Bernard Hourcad 3
1 -Assistant Professor of Political Geography, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
2 - Full Professor of Political Geography, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
3 - Full Professor of Geography, Centre National de la Recherche Scientifique(CNRS), Paris, France
چکیده [English]

In the past two centuries, Iran as a buffer space, has played multi-functional roles in political and geopolitical arena due to power games of maritime and land empires of Britain and Russia in order to prevent the possibility of direct contact and conflict between rival powers. These functions have been performed sometimes by bilateral powers’agreements, sometimes by one of them and sometimes by Iran’s government and nation as a reaction against powers’ game. Although Iran has had a weak and neutral presence in these regional and global rivalries, it has had different important functions that can be presented as a model of functions and roles of buffer State. So, this research considers explaning the functions of Iran’s Buffer space with a descriptive- analytic methodology. Data gathering procedure is library and field finding. The research findings iluminate  22- functions in two general class of external functions and internal functions of Iran’s Buffer location.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geopolitics
  • Buffer space
  • Powers Rivalry
  • Great Game
  • Iran