رویکردها و علائق ژئوپلیتیک در تحولات خاورمیانه و شمال آفریقا

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

- استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب

چکیده

بدون شک توازن و ساختار قدرت در حوزه عربی- اسلامی خاورمیانه و شمال آفریقا به‌نحوی است که هرگونه تغییر و تحول ساختاری در آن ضمن تأثیرات گسترده درون حوزه‌ای سبب لرزشهای ژئوپلیتیکی نوینی در سطوح مختلف بین‌المللی می‌گردد. با اوجگیری تدریجی قیامهای مردمی در این حوزه و سقوط زود هنگام برخی از حاکمیتهای دیکتاتوری، ضمن متزلزل شدن کرسیهای قدرت در سایر دول عربی و استمرار و گسترش تغییر و تحولات در خاورمیانه و شمال آفریقا که سبب تضعیف شدید جایگاه و عمق استراتژیک اسرائیل (رژیم اشغالگر قدس) گردیده است، شرایط کنونی حاکی از اضطراب و دگرگونیهای گسترده در نگرشهای استراتژیکی قدرتهای ذی‌نفوذ نسبت به روند و چشم‌انداز تحولات مذکور است که عمدتاً مشتمل بر دو موضوع بیداری اسلامی با همراهی موجی از مطالبات جوانان عرب و نیز دگرگونی در سازندهای ژئوپلیتیکی نظام منطقه‌ای می‌باشد. بویژه آنکه پیش‌بینی نوعی از بازساخت اجتماعی دگرگون یافته و یک نوزایی اجتماعی مبتنی بر ملی‌گرایی نوین با حضور مؤثرتر مردم در عرصه‌های گوناگون این جوامع نیز دور از انتظار نمی‌باشد. اما با توجه به اینکه در این کشورها خیزشهای مردمی با مشارکت عملی طیف‌ها و سطوح مختلف داخلی و خارجی صورت گرفته است، این موضوع قابل تأمل است که مطالبات عمومی نیز در این شرایط جدید بسیار متنوع و متعدد بوده و چشم‌انداز الگوی سیاسی- حاکمیتی قابل تصور در این کشورها نیز با تأکید بر نگرشهای معتدل اسلامی، عملاً می‌تواند تلفیقی از مبانی اسلامی و ارزشی همراه با فضای باز سیاسی و اجتماعی مورد مطالبه نسلهای جوان باشد. روند و نتایج انتخابات گوناگون بخصوص در دو کشور تونس و مصر هم حکایتی از توجه نسبی مردم به کارکرد علائق اسلامی در سیر حاکمیتهای نوین دارد. با این حال برای این حوزه پیش‌بینی هر گونه تغییراساسی و کوتاه‌مدت در جهت تحول در وضعیت فوق‌الذکر، بسیار دشوار است. زیرا قدرتهای غربی در بازبینی‌های استراتژیکی از حضور مؤثرتر منطقه‌ای خود، با تلاش مستمر برای ممانعت از هر گونه حرکت این کشورها به سمت انسجام ملی، عملاً به‌دنبال حفظ ساختارهای متعارض اجتماعی در این جوامع و نیز تداوم اختلافات قومی و مذهبی در جهتگیری‌های نوین تحولات حوزه عربی اسلامی خاورمیانه و شمال آفریقا می‌باشند. موضوعات مورد اشاره در بالا خشی از مسائل مورد بحث در این مقاله است که با هدف کنکاش در علل و نتایج تحولات حوزه عربی- اسلامی خاورمیانه و شمال آفریقا با رویکردی استراتژیکی و بر محور مبانی ژئوپلیتیکی موردتحلیل و بررسی قرار گرفته است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Geopolitical Approaches and Interests in the Middle East and North Africa Evolutions

نویسنده [English]

  • Nabi Allah Rashnoo
- Assistant Professor of Political Geography, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Introduction
The balance and structure of power in Arabic-Islamic domain of the Middle East and North Africa is in a way that any kind of change or evolution causes new geopolitical changes at different international levels along with international changes. With culminating protests and falling dictatorships in this domain, along with destabilized powers and prolongation of changes in the Middle East and North Africa which resulted in the attenuation of strategic position of Israel, current situations are clear manifestations of extensive changes in strategic attitudes of powers toward mentioned approaches which consists mostly of two major subjects , namely Islamic awareness along with youth claims and uprisings in the developers of geopolitics of regional government. Especially, predicting a kind of deconstructed social reconstruction and social construction based on modern nationalism with the important attendance of people in different arenas is not far from expectation, but considering the uprisings at internal and external levels, one can think of these claims as diverse and different and Islamic-governance prospects with emphasis on mild Islamic attitudes can be thought combination of Islamic fundamentals and a value along with a free political and social arena which is claimed by the young. The process and result of election in two countries, namely Tunisia and Egypt, has the account of the partial attention of people toward the function of Islamic interests in the evolution of new governments. However, predicting any kind of fundamental and short-term change in the direction of transformation in the above mentioned situation is difficult because western powers, in their strategic evaluation of their effective regional attendance with continued effort for preventing attempts in deconstructing their national cohesion by others, are seeking for the maintenance of conflicting social structures in societies, and they try to maintain religious conflicts in the modern Islamic-Arabic change preferences of  the Middle East and south Africa. The above mentioned issues are some of the parts of the content of this article which are analyzed with the aim of investigating the reasons and results of Islamic-Arabic evolution in the Middle East and South Africa based on strategic approach and fundamentals of geopolitics.
 
Methodology
The descriptive and analytical method was used in this study. The data required for the study were collected from Libraries (books, papers,) and Internet.
 
Dissuasion
Considering the balance of power in the broader Arabic - Islamic Middle East, North Africa, or representations of any analysis of the geopolitical landscape changes requires an understanding of the factors set Structural change which that consistently within the field of the effects of different levels vibration and international developments are of particular geopolitical, Earlier in the year 2011 with a gradual escalation of revolutions and grassroots uprisings in the broader Arabic - Arabic Muslim North Africa and the Middle East primarily the overthrow of Zine El Abidine Ben Ali, ruling dictator Tunes country early was. Subsequently in a period of approximately one month Egyptian dictator Hosni Mubarak was toppled ruling and that following the fall of ruling Gaddafi regime in Libya and Yemen dictated variations, Widespread wave grassroots uprisings in other countries, especially in the regions dictators and hereditary rulers of Bahrain, Jordan, Syria and even Saudi Arabia are also has impressed. That some analysts and strategists international affairs believe, it was titled dictators falling domino recall. But the landscape suggest that the uprisings beginning of on a vast geopolitical developments in the Middle East and North Africa vibrations, The wide variation in the arena of world politics as well as regional and international relations, this field will.
 
Conclusion
The current situation, the Arabic - Islamic Middle East and North Africa has been in a period of transition, which is strongly associated with measures ethnic of attitudes, and if powers and regional countries cannot effectively manage the transition and the transition, Will certainly great countries and trans-regional strategies with their appropriate to changes, These areas will be managed based on religious and ethnic models.
    

کلیدواژه‌ها [English]

  • Political approaches
  • Geopolitical Interests
  • geopolitical evolutions
  • the Arabic – Islamic arena
  • Middle East
  • North Africa
  • Social reconstruction
  • Government building