عناصر ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی محلی در توسعه روابط دوجانبه ایران و افغانستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

- استادیار علوم سیاسی، دانشگاه شیراز

چکیده

این مقاله سعی در شناخت عناصر ژئوپلیتیکی در سطح روابط دوجانبه ایران و افغانستان و تهدیدات و فرصتهای ناشی از آن دارد و این پرسش را طرح می‌کند که عناصر ژئوپلیتیکی محلی تأثیرگذار در روابط دو کشور کدامند و چه تهدیدات مشترکی را ایجاد کرده‌اند؟ و آیا می‌توان تهدیدات ناشی از این عناصر مشترک را با توسل به عناصر ژئواکونومیکی بین دو کشور به فرصتهای مشترک تبدیل کرد؟ در پاسخ به پرسش مذکور، این فرضیه مطرح شد که «عناصر ژئوپلیتیکی از جمله ژئوپلیتیک مرزها، مواد مخدر، مهاجرت، قومیتها، استانهای مرزی و راههای مواصلاتی بین آنها  سبب‌ساز تهدیدات امنیتی مشترک و به همان میزان فرصت‌های مشترکی است که منطق ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک روابط دو کشور را در دوره نوین شکل می‌دهد». جهت آزمون فرضیه، پژوهش حاضر ضمن ارائه یک مدل، رهیافت ژئوپلیتیک رادیکال را به‌عنوان الگویی برای بررسی روابط دوجانبه ایران و افغانستان ارائه می‌کند. بنابراین در بخش نخست با استخدام مکتب ژئوپلیتیک رادیکال، سعی در استخراج الگویی برای بررسی تهدیدات و فرصتهای عناصر ژئوپلیتیکی در سطح روابط دوجانبه دارد. در بخش دوم به‌منظور کاربست مباحث نظری فوق، تهدیدات این عناصر و فرصتهای ناشی از آن و تأثیر این عناصر بر حضور گستردة ایران در بازسازی افغانستان و اجرای برخی پروژه‌های مربوطه بحث می‌شود. در آخر نیز سیاستهایی  برای استفاده بیشتر سیاستگذران پیشنهاد می‌گردد. این اطلاعات با روش توصیفی- تحلیلی و آماری و با تکیه بر منابع اسنادی و تحلیل محتوای گزارشات مؤسسات دخیل در بازسازی افغانستان گردآوری و به رشته تحریر درآمده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد، در ژئوپلیتیک رادیکال، منطق رفتار ایران و افغانستان در چارچوب منطق ژئوپلیتیکی و منطق ژئواکونومیکی تعیین می‌گردد. این دو منطق موجب همکاری در سطح جهانی، منطقه‌ای و محلی گردیده است.  به‌جای تعارض، دو کشور را به همکاری سوق داده و سبب‌ساز مشارکت ایران در بازسازی افغانستان و خلق فرصتهای تجاری و سرمایه‌گذاری شده است. بنابراین فرصت‌آفرینی ژئواکونومیکی باعث شده، حجم مبادلات دو کشور نسبت به یک دهه قبل 12 برابر و حجم سرمایه‌گذاری‌های افغانیها در ایران نیز به بیش از 60 میلیون دلار برسد.  

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Local Geopolitical & Geo-economical Factors in Extension of Iran & Afghanistan Bilateral Relations

نویسنده [English]

  • Ebrahim Abbasi
- Assistant Professor of Political Sciences, Shiraz University, Shiraz, Iran
چکیده [English]

Introduction
This essay tries to present geopolitical factors of the bilateral relations of Iran & Afghanistan & theirs challenges & opportunities. In the new era, geopolitics variety is an important factor in understanding of developments. Relations of Iran & Afghanistan are influenced by this variety.  New developments in Afghanistan after 2002 have changed geopolitical location of Iran. For this reason, Iran had important role in reconstruction & rebuilding of Afghanistan & required first position in the region & fifth rank in the world. In 2002, Tokyo Conference participants defined a plan for the development of Afghanistan. Iran allocated £ 250 million to Afghanistan in the framework of projects as grants for the reconstruction of Afghanistan. Iran allocated the grants for the local geopolitical & geo-economic factors.
 
Methodology
Research surveys the questions such as: what are the local geopolitical factors in the bilateral relations of two countries & theirs challenges? Could it possible replace these challenges to common opportunities by geo-economic factors? The main hypothesis is the most important of geopolitical factors consist of boundaries geopolitics, drugs, immigration, ethnics groups, border provinces (valayatha), and connections routs that draw geopolitical & geo-economic logic in the new era. In interaction between common geopolitical challenges & common geo-economic opportunities, have been created common interests. These factors have critical role in Iran's participation in Afghanistan reconstruction. This article presents a model and an approach termed "radical geopolitics". It examines the respective roles of the geopolitical and geo-economic factors that drive the local geopolitical & geo-economic factors in the bilateral relations of Iran & Afghanistan & theirs challenges & opportunities. The second section consists of the geopolitical factors in the relationship of Iran & Afghanistan & their influence in Iran's participation in Afghanistan reconstruction and some Iran's projects have been implemented. Finally, research findings present policies for policy makers.
 
 
Results and Discussion
The research has two sections. In the first section, this article presents a model and an approach termed "radical geopolitics". It examines the respective roles of the geopolitical and geo-economic factors that drive the local geopolitical & geo-economic factors in the bilateral relations of Iran & Afghanistan & theirs challenges & opportunities. The second section consists of the geopolitical factors in the relationship of Iran & Afghanistan & their influence in Iran's participation in Afghanistan reconstruction and some Iran's projects have been implemented. Finally, research findings present policies for policy makers.
 
Conclusion
This study by use of "radical geopolitics" & relevant model shows that foreign policy of Iran towards Afghanistan is based on Geopolitical factors. These have caused threats including boundaries, ethnic, opium, hydropolitics & ideologic threats. "Radical geopolitics “by employment of geo-economics and insist on political economy tries to overt the threats to opportunities between Iran & Afghanistan. Implementation of economic projects including Dogharun- Herat project, establishment of boundary customs, Sangan-herat Ralilway, Sentry post in boundaries, monetary & training assistance to Afghanistan army & restarting of North- South Corridor are activities of Iran for elimination of Afghanistan’s threats.
  
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Local Geopolitics
  • Radical Geopolitics
  • Geo-economics
  • Iran
  • Reconstruction of Afghanistan
  • Immigration
  • Ethnic Groups
  • border provinces