نقش ارتقای سطوح مدیریت سیاسی فضا در توسعه روستایی با تأکید بر ایجاد استانهای جدید؛ مطالعه موردی : استان قزوین

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 ـ استادیار جغرافیا، دانشگاه تربیت مدرس

2 ـ دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه تربیت مدرس

3 ـ دانشیار جغرافیا، دانشگاه تربیت مدرس

4 ـ دانشیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

بسیاری از محققان بر این باورند که فقر اقتصادی و اجتماعی خانوارهای روستایی که با مصادیقی چون سوء تغذیه، بی‌سوادی، بیکاری، عدم برخورداری از سطح مناسب بهداشتی، کیفیت نامناسب زیرساختها و نیز مسکن ناامن تجلی‌یافته بیشتر منتج از اعمال سیاستهای تمرکزگرایی در کشورهای در حال توسعه بوده است. به‌نظر می‌رسد در اکثر کشورهای در حال توسعه فقر روستایی رابطه بسیار تنگاتنگی با تمرکزگرایی اداری، مالی و سیاسی داشته و اعمال این‌گونه سیاستها با محوریت دولت مرکزی تشدیدکننده نیازها و عدم رفع آنها در مناطق روستایی بوده است. سیاستی که محکوم به شکست بوده و منجر به شکل‌گیری مبحثی به‌نام تمرکززدایی، روشی پیشتاز برای توسعه روستایی شده است. در طی دو دهه اخیر در ایران مبحث ارتقای سطوح مدیریت سیاسی فضاهای جغرافیایی در قالب شکل‌دهی استانهای جدید مورد توجه قرار گرفته است. اعمال سیاستهایی که آثار متفاوت اقتصادی، اجتماعی و کالبدی بویژه در سطح سکونتگاه‌های روستایی داشته است. بر این مبنا، مقاله حاضر بر آن است تا ضمن تبیین نقش تغییر سطوح مدیریت سیاسی فضا در قالب شکل‌گیری استانهای تازه تأسیس که به‌صورت موردی در استان قزوین به مرحله اجرا گذاشته شده به این سئوال اساسی پاسخ گوید که ارتقای سطوح مدیریت سیاسی فضا چه آثار توسعه‌ای در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و کالبدی در مناطق روستایی استان قزوین داشته ‌است؟ به این منظور محققان با بهره‌گیری از گویه‌های تبیین‌کننده اقتصادی، اجتماعی و کالبدی در قالب طیف لیکرت و با بهره‌گیری از روش پانل گذشته‌نگر مبتنی بر سنجش نگرش در دو دوره قبل و بعد از استان شدن با استفاده از فرمول کوکران و به روش تصادفی طبقه‌ای در نزد 450 نفر از سرپرستان خانوارهای ساکن مراکز روستایی و در سطح 45 روستا از 5 شهرستان تابع استان قزوین دریافته‌اند که در کلیه زمینه‌های اقتصادی، اجتماعی و کالبدی روند تغییرات مناطق روستایی از دیدگاه جامعه نمونه مثبت و با کاهش مؤلفه‌های منفی همراه بوده است. اگرچه شکل‌گیری و ایجاد استانهای جدید به‌صورت تفویض قدرت و واگذاری اختیارات در قالب دولتهای محلی صورت نپذیرفته و تنها شاهد تمرکززدایی اداری و مالی در سطح استانی بوده‌ایم، با این وجود به‌نظر می‌رسد حرکت حاضر گامی اساسی در کاهش حضور دولت در سطوح محلی بوده و توانسته اثرات مثبت معناداری در سطح مناطق روستایی به‌وجود آورد.
 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Role of Promotion of Space Political management in Rural Development, with Emphasize on the new provinces Formation; Case Study: Qazvin Province

نویسندگان [English]

  • Mehdi Pourtaheri 1
  • Valiollah Nazari 2
  • Abdoreza Roknaldin Eftekhari 3
  • Zahra Ahmadypour 4
1 -Assistant Professor of Geography, Tarbiat Modares University,Tehran
2 -Ph.D Student of Geography and Rural Planning, Tarbiat Modares University, Tehran
3 -Associate Professor of Geography, Tarbiat Modares University,Tehran
4 -Associate Professor of Political Geography, Tarbiat Modares University, Tehran
چکیده [English]

Many researchers believe that economic and social poverty among rural households that are real manifestations of malnutrition, illiteracy, unemployment, lack of suitable level of health, improper quality of substructures, and unsafe residence is the result of applying the centralism policies in developing countries. It seems that rural poverty in most of the developing countries has a close relationship with official, financial and political centralism and applying these kinds of policies will amplify the requirements in the rural areas. The policy that has been damned to failure and resulted in the formation of a new subject called decentralization has become an accelerated method for rural development. Along these two recent decades, the subject of promoting the political management levels of geographical spaces in the form of formation of new province has been the indication of applying the decentralization policies, applying policies that have been has different economical, social and physical effects especially in rural residence levels. So, researchers are trying not only to explain the role of changing the political space management levels. In the  form of formation of new provinces  in the process of applying  the  anti – decentralization policies in the Qazvin but also to answer this crucial question that what a development effects does this strategy have has in the economical ,social and physical dimensions in rural areas of Qazvin? So the researchers with use of economical, social and physical explanations in the of Likert spectrum and with applying the retrospective panel design based on outlook assessment in the two periods before and after Qazvin become province with use of Cochran formula and random classification method among 450 households that   live in rural centres and in 45 villages form  5 county of Qazvin province, understand that the procedure of rural areas changes in all the economical ,social and physical fields with centralization of framework dimension form sample  society point of view has been positive and has been accompanied by decrease of negative elements. Although the formation of new provinces hasn’t been in the form giving the power and authority in the form of local governments and we just faced with official and financial decentralism in the province level, so it seems that the present movement is a fundamental step in decrease of government presence in the local levels and could provide positive and meaningful effects in rural areas.
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Political space management
  • Rural Development
  • Decentralization
  • Qazvin province