ژئوپلیتیک کشورهای نفتی خلیج فارس و چالش‌های جهانی شدن اقتصاد (ایران، عربستان، کویت، امارات متحده عربی، قطر و عراق)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 - دانشیار علوم سیاسی و اقتصادی، دانشگاه شهید بهشتی

2 - دانشجوی کارشناسی ارشد مطالعات منطقه‌ای، دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

با توجه به مباحث جهانی شدن اقتصاد از قبیل آزادسازی اقتصادی، تجارت خارجی، سرمایه‌گذاری و تولید و نقل و انتقالات مالی؛ نقش دولت‌های ملی در حال کاهش و مرزهای جغرافیایی کشورها در حال کم‌رنگ شدن است. کشورهای مختلف و مناطق گوناگون درصدد استفاده از مزایای اقتصاد جهانی و بهره‌گیری از فرصت‌های آن به منظور افزایش قدرت اقتصادی با ارتقای جایگاه ژئواکونومیک خود در دنیای پر رقابت عصر جهانی شدن اقتصاد می‌باشند. ما در این مقاله سعی دارد چالش‌های کشورهای نفتی منطقه خلیج فارس را در تعامل مثبت با فرایند جهانی شدن اقتصاد مورد بررسی قرار دهیم و تأثیر این ضعف را علی‌رغم داشتن موقعیت مهم ژئوپلیتیکی بر جایگاه ژئواکونومیک این منطقه بررسی کنیم. در این کشورها، دولت بیشترین نقش را در اقتصاد دارد و به دلیل کسب درآمد مستقیم از محل فروش نفت بسیار حجیم و پرهزینه شده است. خصوصی‌سازی به صورت واقعی اتفاق نیفتاده و رقابت‌پذیری که عنصر لازم و مهم عملکرد بازار است، ضعیف و غیرشفاف است. برخی از این کشورها در آزادسازی اقتصادی و کاهش تعرفه‌ها کوتاهی کرده‌اند. که این کاستی‌ها، جذب سرمایه‌گذاری خارجی و در نتیجه تعامل مثبت با فرایند جهانی‌شدن اقتصاد را برای این کشورها با موانع و مشکلاتی روبرو ساخته است. مقاله حاضر درصدد نشان دادن تأثیر این چالش‌ها بر جایگاه ژئواکونومیک کشورهای منطقه علی‌رغم موقعیت مهم ژئوپلیتیکی آنها می‌باشند. ابتدا جهانی‌شدن و شاخص‌های آن (آزادسازی ‌اقتصادی، خصوصی‌سازی، جذب سرمایه‌گذاری خارجی و رقابت پذیری) بیان شده است سپس به اقتصاد سیاسی نفت و ویژگی‌های ساختار اقتصادی و سیاسی کشورهای نفتی خلیج فارس اشاره شده است و در قسمت بعد شاخص‌های جهانی‌شدن در این کشورها با بهره‌گیری از آمار و ارقام توضیح داده شده و سپس با در نظر گرفتن عملکرد این دولت‌ها در راستای تعامل با جهانی شدن اقتصاد، جایگاه ژئواکونومیک منطقه بررسی شده است. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Geopolitics of the Oil-rich Countries of the Persian Gulf and Defiance of Globalization: (Iran, Saudi Arabia, Kuwait, United Arab Emirates, Qatar and Iraq)

نویسندگان [English]

  • Hossein Poorahmady 1
  • Seyed Rasoul Hosseini Karani 2
1 - Associate Professor of Political Science, Shahid Beheshti University, Tehran
2 - MA Student of Regional Studies, Shahid Beheshti University, Tehran
چکیده [English]

Regarding to discourses of Economic Globalization such as economic, foreign trade and investment liberalization, production and monetary transfer; the role of State-Nations and the importance of geographical frontiers are in reducing. So, many countries and regions in the world intend to profit of Global Economy advantages and its opportunities for enhancing their economic power and geo-economic position in the very high competitive economic globalization era. In this article, we study the defiance of the Oil-rich Countries of the Persian Gulf in a positive interaction to economic globalization process. We also study some weakness of these countries in their geo-economic situation despite the very important geo-politic position. In theses countries because of its huge petroleum incomes, State has a crucial and high role in economy and its expenses are rising. Also, a real privatization has not been made and the competitiveness that is a necessary and important substance of the Market Economy is very weak and non-transparent. Some of them have not been so severe in the questions of economic liberalization and tariff reduction. Therefore, they have confronted some important difficulties in foreign investments attraction and some others defiance in interaction to Economic Globalization.
In this article: 1) we study some important elements of Economic Globalization; 2) review the political economy of petrol and some features of economic and political structures in the Oil-rich Countries of the Persian Gulf; 3) explain some globalization standards upon the dates in this countries for studying their geo-economic situation in interaction to Economic Globalization.
     
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Economic Globalization
  • Oil-rich Countries of Persian Gulf
  • Geopolitics of Persian Gulf
  • Political Economy of Development and Globalization
  • Indexes of Gobalization
  • Geo-Economy of Persian Gulf