الگوی نظری طراحی راهبرد دفاعی مبتنی بر عوامل ژئوپلیتیکی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 ـ استاد جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس

2 ـ جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس

3 ـ استادیار جغرافیا، دانشگاه تربیت مدرس

4 ـ استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه امام حسین (ع)

چکیده

منابع، امکانات و ابزارهایی که برای طراحی یک راهبرد مورد توجه قرار می‌گیرند، در موارد زیادی از نظر موضوع و مصداق، با عوامل شناخته شدة ژئوپلیتیکی تطابق دارند، از جمله می‌توان به موقعیت استراتژیک و ژئواستراتژیک، وضعیت اقتصادی، سیاسی، نظامی، اجتماعی، فرهنگی، جنبه‌های طبیعی و فیزیکی سرزمین نظیر شکل، وسعت و نیز موقعیتهای ارتباطی، دریایی، ساحلی و نوع، میزان منابع طبیعی و کمیت و کیفیت منابع انسانی و عناصر فرهنگی و تاریخی و ... اشاره کرد. طراحان استراتژیهای دفاعی در نهادهای دفاعی ـ نظامی با وجود آنکه در طرحهای خود به برخی از عوامل ژئوپلیتیکی توجه می‌کنند و آن را در طراحیهای خود دخالت می‌‌دهند، اما هیچ نشانه‌ای از توجه علمی و تأثیر نظام‌مند این عوامل در تدوین استراتژیهای دفاعی دیده نمی‌شود. ارائه یک الگوی نظری برای طراحی راهبردهای دفاعی مبتنی بر عوامل ژئوپلیتیکی، مستلزم شناسایی عوامل مؤثر و کشف رابطة میان این عوامل با راهبرد دفاعی، تبیین نوع، چگونگی و میزان تأثیر عوامل مورد نظر در طراحی راهبرد دفاعی است. بیان رابطة میان عوامل ژئوپلیتیکی و راهبرد دفاعی به دلیل ماهیت کیفی اغلب عوامل ژئوپلیتیکی، کاری دشوار ولی امکانپذیر است. مقاله حاضر با بهره‌گیری از روشهای علمی و با تبدیل جنبه‌های کیفی این عوامل به معیارهای کمی، مدلی برای تعیین میزان تأثیر و نحوه دخالت این عوامل در تدوین راهبردهای دفاعی ارائه کرده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Geopolitical Factors in Strategic Defense Planning: A Theoretical Model

نویسندگان [English]

  • Mohammad Reza Hafeznia 1
  • Gholam Ali Rashid 2
  • Akbar Parhezgar 3
  • Mohammad Hossein Afshordi 4
1 -Full Professor of Political Geography, Tarbiat Modares University, Tehran
2 - Ph.D, Political Geography, Tarbiat Modares University, Tehran
3 - Assistant Professor of Geography, Tarbiat Modares University, Tehran
4 - Assistant Professor of Political Geography, Imam Hossein University, Tehran
چکیده [English]

In many cases, resources, facilities and instruments used to project a strategy are adjusted to well-known geopolitical factors in terms of issue and proof. Some of these factors are strategic and geo-strategic situation; others are economic, political, military, social, and cultural conditions or natural and physical phases of the land such as shape and extent. There are other communicational, sea and coastal situations. The type and size of natural resources and quality and quantity of human resources, and cultural and historical elements are also important geopolitical factors.
Defense strategy planners usually pay attention to the role of geopolitical factors although there is no evidence of scientific consideration and systematic effects of these factors in codification of defense strategy. In order to provide a theoretical model for defense strategies based on geopolitical factors, this paper maintains that the effective factors and the relationship between these factors and defense strategy should first be identified. Then the expression of the type, manner and the effects of proposed factors in planning defense strategy should be taking into consideration. In this article, a model for determining the scope of effectiveness of these factors along with the methods in which these factors engaged in codification of defense strategy have been provided.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • defense strategy- geopolitics factors- the role of geopolitics factors- theoretical model