شاخص‌سازی موقعیت دریایی کشورها

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه مراغه

2 استاد جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس

3 دانشیار جغرافیا، دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

سرشت متحول رابطه انسان و محیط جغرافیایی بر اندیشه و مکتب فلسفی علوم جغرافیایی تأثیر گذاشته است. این رابطه در قالب «رویکرد اکولوژیکی»، از حوزه­های مهم تحقیقاتی در علوم جغرافیا است. موقعیت جغرافیایی کشورها، از عناصر مهم در محیط جغرافیایی است که خود به زیربخش­هایی تقسیم می‌شود. موقعیت دریایی کشورها و تماس با آب­های آزاد، از عناصر موقعیت جغرافیایی است. موقعیت دریایی عنصر جغرافیایی مهم در نظریات جهانی ژئوپلیتیک و مطالعات دریایی است. موقعیت دریایی، سطح تماس محیط داخلی کشور (خشکی) با محیط دریایی بوده و از هر دو محیط جغرافیایی تأثیر می­پذیرد. این بعد از موقعیت کشورها، به‌صورت توصیفی مورد مطالعه قرار گرفته است و نیاز است با شاخص­های کیفی و کمّی، موقعیت دریایی کشورها مشخص گردد. تحقیق حاضر به‌منظور شاخص­سازی و رتبه­بندی موقعیت دریایی کشورها انجام‌یافته است. پژوهش حاضر ازلحاظ هدف، بنیادی و از حیث ماهیت و روش، توصیفی- تحلیلی است. با شش نماگر موقعیت دریایی و استفاده از تکنیک تاپسیس، رتبه­بندی موقعیت دریایی کشورها انجام گردید. رتبه­بندی یکصد و پنجاه کشور دریایی نشان می­دهد که میانگین حداقل CI در کشور جمهوری دموکراتیک کنگو (00016/0) و حداکثر آن در کشور تووالو (46197/0) در نوسان است. به کمک نرم‌افزار SPSS، کشورها طیف­بندی شده­اند و کشورها بر اساس امتیازی که از موقعیت دریایی به دست آورده­اند در سه طیف متفاوت جای گرفته­اند. خروجی حاصل از تکنیک تاپسیس و طیف­بندی کشورها بیانگر آن است که کشورهایی با سطوح متفاوتی از مساحت، شکل، جمعیت و... در این رتبه­بندی جای گرفتند. موقعیت دریایی کشورها، بر اساس عوامل متفاوت و به تأسی از متغیرهای متفاوت طبیعی و انسانی بر قدرت کشورها تأثیر می­گذارد.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Developing a Global Index for Maritime Location of Countries

نویسندگان [English]

  • Reza Allahverdizadeh 1
  • Mohammadreza Hafeznia 2
  • Mahdi Pourtaheri 3
1 Assistant Professor of Political Geography, Maraghegh University, Maraghegh, Iran
2 Full Professor of Political Geography, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
3 Associate Professor of Geography, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Intrduction
Changing nature of the relationship between human and geographical environment has had
considerable influence on geographical science school of thought. In terms of "ecological
analysis", this relationship is one of the important research fields in geographical sciences.
Geographic location is one of the key elements in the environment, which is divided into a
number of subgroups. In all traditional and modern theories of geography, geographical
location is one of the most important variables in power formulation and political behavior
of countries. Maritime location and access to free waters an element of geographical location,
and it is a significant variable in global theories of geopolitics and maritime studies. This
dimension of the location of countries has been descriptively studies, and it is essential to
determine the geographic location of the countries using qualitative and quantitative
indicators. The present study conducted to rank the maritime location of various countries.
Methodology
This research is Fundamental in terms of its objective and descriptive-analytic in terms of
nature and method, and follows the quantitative research method. The statistics from
specialized agencies used to collect the indicator statistics of maritime location of countries
in order to consider comprehensiveness, reliability and validity of data from these
institutions. Library resources, papers, documents and official portals used to gather the
statistics related to the maritime location of the countries. Six indicators were selected for
survey from among the indicators related to maritime location of countries. Data analysis was
performed using quantitative methods and TOPSIS technique. In this study, maritime
location of nations was ranked by TOPSIS algorithm using natural and human indicators with
a multivariate and multidimensional approach to maritime location. The indicators were as
follows: (1) the ratio of maritime border length to border length of the country; (2) the ratio
of country surface area to maritime border length; (3) number of surrounding seas; (4)
number of sea ports; (5) The ratio of area of maritime zones (territorial sea, contiguous zone,
exclusive economic zone, and continental shelf) to the area of country; (6) ratio of coastal
population to total population of the country.
Result and Discussion
The research findings indicate that offshore countries with different levels of size, shape,
population, etc. placed in this ranking. By using the comparable indicators for countries (by
considering the ratio), small insular states were at the top of maritime location, but they were
not capable of taking advantage of their maritime location due to the absence of other
variables, including vaster territorial extent, qualified manpower (qualitative and
quantitative), limited political relations, etc. In contrast, countries with a long maritime
border, extended territory, proper coastal kerfs and skilled manpower are able to make good
use of their offshore location.
Conclusion
Maritime location of countries affects in political behavior and status of countries, and its
function depends on other elements of national power. Access to open waters enables
maritime contact and relationship between countries for trade, exchange of goods and even
ideas. In practice, it is observed that classical and modern naval powers have a sea coast
almost without excep.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geographical location
  • Maritime location
  • Ranking of countries
  • TOPSIS Method