نقش شهرهای مرزی در فرایند جهانی شدن و توسعه منطقه‌ا‌ی ایران مطالعه موردی: شهرهای مرزی استان خراسان رضوی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 - دانشیار جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد

2 - هیأت علمی جهاد دانشگاهی، مشهد

چکیده

شهری شدن جهان و جهانی شدن شهرها مهمترین مساله هزاره سوم میلادی است. صرف نظر از تبعات منفی جهانی شدن، کلیه شهرها، در صدد پیوند به شبکه شهرهای جهانی، به‌منظور بهره‌گیری از مزایای جهانی شدن می‌باشند. شهرهای ایران نیز به‌دلیل تاخیر در پیوند با اقتصاد جهانی، ضعف ادبیات علمی جهانی کردن شهرها، سیاست خارجی متغیر و مشاجرات سیاسی بین ایران و آمریکا، تحریم یکجانبه آمریکا و به‌تبع آن مشکلات ناشی از عدم سرمایه‌گذاری خارجی در کشور، محدودیتهای اطلاعاتی(اینترنت) و ارتباطی، ضعف زیرساختهای مالی و بانکی و حمل و نقل و ضعف در قوانین با مشکلات بسیاری در روند جهانی شدن مواجه‌اند که این وضعیت در شهرهای مرزی کشور به‌دلیل شرایط ژئوپلیتیک خاص آنها دو چندان شده است.
بسیاری از شهرهای مرزی که در گذشته در انزوای جغرافیایی شدیدی قرارداشتند، بعد از آغاز عصر تحولات اطلاعات (1970) به سوی پذیرش نقش قطب یا نقاط گره‌ای انتقال امواج توسعه به سایر نقاط یک کشور حرکت کرده‌اند. لذا چنین شهرهایی درصدد حل مشکلات زیرساختی، مدیریتی، خلاء‌های قانونی، و فرهنگی، به‌منظور سازگاری با معیارهای فرایند جهانی شدن می‌باشند. 
هدف این مقاله ارائه راهکارهای مناسب استفاده از فرصتهای موجود در فراسوی مرزهای ملی (8336 کیلومتر مرز مشترک با افغانستان و ترکمنستان) مانند بازار مصرف کشورهای آسیای مرکزی با جمعیت بیش از 50 میلیون نفر و افغانستان است. به‌منظور تحقیق در راستای این هدف، ابتدا مسئله جهانی شدن شهرهای مرزی ایران در استان خراسان (چهار شهر باجگیران، لطف‌آباد، سرخس و تایباد) با توجه به تئوریهای موجود تحلیل شد. همچنین با استفاده از تکنیکهای پرسشنامه و مصاحبه، چشم‌انداز مناسبی ازتوانایی‌ها و پتانسیلهای محلی درباره کارکرد دروازه‌ها ‌و نقاط گره‌ای شهری در توسعه منطقه‌ای گردآوری شد و در نهایت پیشنهاداتی ارائه شد که عبارتند از: اصلاح قوانین، ارتقاء نقش سیستم مدیریت، اصلاح و بهبود قوانین و حقوق گمرکی، سرمایه‌گذاری در زمینه زیرساختهای شهری و ارائه بستر قضایی و فرهنگی مناسب برای هدایت سرمایه‌گذاری خارجی بیشتر در این مناطق.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Role of Border Towns in Globalization and Regional Development Case Study: Border Towns of Khorasan Razavi Province

نویسندگان [English]

  • Mohammad Rahim Rahnama 1
  • Masoumeh Tavangar 2
1 - Associate Professor Geography, Ferdowsi University, Mashhad
2 - Academic Board Member, Academic Center for Education, Culture & Research, Mashhad
چکیده [English]

Urbanization of the world and globalization of the cities are the two major issues of the Third Millennium. Despite negative consequences of globalization, all cities plan to join the world network of cities to enjoy advantages of globalization. Iranian cities, too, face serious problems for globalization because of various factors such as the delay in establishing links with the world economy, weak scientific literature of globalization of cities, unstable foreign policy and political tensions between Iran and the United States, unilateral U.S. sanctions and consequently sluggish foreign investment in Iran, Internet access and communications restrictions, weak financial, banking, and transport infrastructures, and absence of enforceable rules and regulations. The problem is more palpable in the border towns because of their special geopolitical conditions. The majority of cities suffering a serious geographical solitude in the past, have began today to play a pivotal role in the course of development from that point to all other points across the country. These towns are therefore, after removing their infrastructural, management, legal, and cultural problems to be in full conformity with the procedure of globalization.
This study intends to present solutions for better use of the existing chances beyond the national borders (8336 kilometers of joint border with Afghanistan and Turkmenistan) to serve as the consumer market for over 50 million people in Central Asia and Afghanistan. For research purposes, first, globalization of Iran’s border towns in Khorasan Razavi Province (Bajgiran, Lotfabad, Sarakhs and Taybad) was analyzed according to the existing theories. We used questionnaire and interview techniques to have an appropriate panorama of local capabilities and capacities on performance of urban gates and nodes in regional development. Finally the following suggestions were presented: amending rules and regulations, promoting the role of management system, amending and improving customs laws and formalities, investment in urban infrastructures and presenting appropriate cultural and judiciary ground for attracting more foreign investment in these regions.
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Globalization
  • Regional Development
  • Regional Planning
  • Border Towns
  • Khorasan Razavi Province