کارکردهای گفتمان ژئوپلیتیکی دشمن خیالی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 ـ استاد جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس

2 ـ دانشیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس

3 - کارشناس ارشد جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران

چکیده

اگر چه غیریّت‌سازی نقش تاثیرگذاری در ایجاد هویت انسانی دارد، اما شکل مفرط آن که «غیرخودی» را به‌عنوان «ضدخودی» (دشمن) معرفی می‌کند، گونه‌ای نظام سلطه‌مدار را با غلبه گفتمانی خاص بر سایر گفتمان‌ها و یا نظام‌های معانی پدید می‌آورد. با عنایت به این مهم،‌مقاله حاضر در صدد است منافع مترتب از«دشمن خیالی» را برای نظا‌م‌های گفتمانی مورد بررسی و تحلیل قرار دهد.

به اعتقاد نگارندگان، با وجود اینکه ماهیت اخلاقی «دشمن خیالی» همواره مورد تردید است اما منافع آن به‌حدی است که کمابیش تمامی نظام‌های گفتمانی با بهره‌گیری از بازنمایی‌های زبانی و رسانه‌ای مبادرت به تولید آن می‌کنند. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که مهمترین کارکردهای دشمن خیالی که در بطن همة آنها سلطة نامحسوس نظام‌های گفتمانی نهفته است، عبارتند از: تحریک افکار عمومی علیه «دیگری»، ملت‌سازی، هویت‌سازی، احیاء هویت‌های فروپاشیده، مشروع جلوه دادن رفتارهای توسعه‌طلبانه، وجدان‌زدایی از نیروهای خودی، کسب حمایت افکار عمومی داخلی، استعمار نوین، تحکیم موقعیت و مرزهای سیاسی، تقویت حس قلمروخواهی و وطن پرستی، افزایش تکاپوی ملی، انحراف افکار، ارضاء تمایلات درونی ملت، سرپوش گذاشتن بر مشکلات داخلی و تهییج و تقویت روحیه نیروهای خودی.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Functions of Geopolitical Discourses of Perceived Enemy

نویسندگان [English]

  • Mohammad Reza Hafeznia 1
  • Zahra Ahmadipour 2
  • Reza Juneidi 3
1 - Full Professor of Political Geography, Trbiat Modares University, Tehran
2 - Associate Professor of Political Geography, Trbiat Modares University, Tehran
3 - MA of Political Geography, Tehran University, Tehran
چکیده [English]

Although otherization plays an important role in influencing the creation of human identity, its extreme form in which outsider is transformed into anti-insider (enemy) creates a sort of domineering system with the supremacy of a special discourse over other discourses or systems of meaning. The present paper is an attempt to discuss the benefits incurring from perceived enemy for the discursive systems.
 Although the ethical nature of the perceived enemy is always doubtful, its benefits are so great that the discursive systems more or less through its verbal and media presentation try to reproduce it.  The findings of the present study indicate that the most important function of perceived enemy in which invisible domination of discursive systems is inherent include: provocation of the public opinion against the other, nation-building, identification, reconstruction of the collapsed identities, legitimization of expansionist behaviors, winning the support of public opinion, neocolonization, consolidation of political positions and borders, strengthening of the sense of territoriality and patriotism, increasing national activities, diversion of public opinion, satisfaction of inner feelings of the nation, covering up the domestic problems and excitement and consolidation of the morale of insiders.
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Discursive Systems
  • Geopolitical Imaging
  • Perceived Enemy