نقد و تحلیل مدل‌های سنجش قدرت ملی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

- استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه فردوسی، مشهد

چکیده

محاسبه و اندازه‌گیری قدرت ملی و طرح فرمولی که با آن بتوان بین کشورها در یک زمان معین و یا بین وضع یک کشور در دو دوره متفاوت مقایسه به عمل آورد، همواره یکی از دغدغه‌های فکری دانشمندان و اساتید جغرافیای سیاسی، ژئوپلیتیک، روابط بین‌الملل و علوم سیاسی بوده است. از این رو، برای اندازه‌گیری قدرت کشورها در تمامی دوران بعد از جنگ، بویژه در دهه‌های‌ 60 و 70 میلادی تلاش‌های متعددی صورت گرفته است. مجموعه این تلاش‌ها را می‌توان به سه دسته تقسیم کرد: گروهی از صاحب‌نظران فقط به معرفی عوامل مؤثر بر قدرت ملی در قالب عناصر متشکله قدرت ملی پرداخته‌اند و تعدادی متغیر را به‌عنوان مهمترین عوامل مؤثر بر قدرت ملی کشورها معرفی کرده‌اند. گروه دوم ضمن ارائه یک مدل مفهومی سعی در اندازه‌گیری قدرت ملی کشورها بر مبنای امتیازات کسب شده در مورد متغیرهای مفروض خود کرده‌اند و سرانجام گروه سوم ضمن انتخاب برخی عوامل و متغیرها با طرح یک مدل ریاضی و تعیین نوع رابطه و ترکیب بین متغیرهای مفروض به سنجش قدرت ملی کشورها پرداخته‌اند. در این مقاله، تلاش شده است تا با رویکرد توصیفی- تحلیلی، ابتدا نظریات مختلف در مورد عناصر متشکله قدرت ملی مورد بررسی قرار گیرد. هدف از این بررسی، ‌مشخص کردن مهمترین عناصر قدرت ملی از دید صاحب‌نظران مختلف بوده است. در ادامه، مدل‌های مفهومی و مدل‌های ریاضی سنجش قدرت ملی به تفکیک مورد ارزیابی قرار گرفته و تلاش شده تا با نقد و تحلیل این مدل‌ها، اولاً مهمترین اشکالات مفهومی و ساختاری مدل‌های مذکور تبیین شود و ثانیاً با شناخت نقاط ضعف و قوت هر ‌مدل، راهکارهایی برای طراحی یک مدل بهینه سنجش قدرت ملی ارائه شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Critical Analysis of Models of Measurement of National Power

نویسنده [English]

  • Seyed Hadi Zarghani
- Assistant Professor of Political Geography, Ferdowsi University, Mashhad
چکیده [English]

The calculation of national power and presentation of a formula to compare the national power of different countries at a given time or the national power of one country in two different periods has always been a major concern of researchers of political geography, geopolitics and political science. Various attempts have been made to calculate or measure the power of the countries in the postwar period, particularly in the 1960s and 1970s. These attempts may be classified into three categories: Some scholars concentrated on the introduction of effective elements of national power, introducing some variables as the most important factors affecting national power of the countries. The second group, while introducing a conceptual framework, have tried to measure national power on the basis of their own proposed variables. The third group, while selecting factors and variables, have offered a mathematical model to determine the nature of relations and combination of the proposed variables in order to measure the national power. The main focus of the present paper is to identify the main elements of national power in the viewpoint of experts. Also the conceptual and mathematical models of measurement of national power have been critically studied and some solutions offered for their improvement.
    
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • National Power
  • Elements of National Power
  • Model of Measurement of Nnational Power
  • Geopolitics