تحلیل ژئوپلیتیک انتقادی از منظر رئالیسم انتقادی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده‌ی علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 استاد گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده‌ی علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 استایار گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده‌ی علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده

ژئوپلیتیک انتقادی از رویکردهای تاثیرگذار در ژئوپلیتیک، در دهه‌ی ۱۹۸۰ مطرح شد. به نظر می‌رسد که ژئوپلیتیک انتقادی به لحاظ فلسفی، فروکاست‌گرایانه و از همین رو برای تبیین ژئوپلیتیکی نابسنده است. پژوهش حاضر از نوع بنیادی و نظری است که از روش تحلیل فلسفی (استدلال عقلانی)، و منابع کتابخانه‌ای استفاده می‌کند. هدف، تبیین و نقد بنیان‌های هستی‌شناسانه‌، شناخت‌شناسانه و روش‌شناسانه‌ی ژئوپلیتیک انتقادی است. ابتدا تبیینی نسبتاً جامع از ژئوپلیتیک انتقادی از دید ژئوراید اتوتایل و سیمون دالبی ارائه می‌شود. سپس مولفه‌های فلسفه‌ی علمِ رئالیسم انتقادی روی باسکار به عنوان مبنای نظری مکمل معرفی می‌شوند. در نهایت بر مبنای رئالیسم انتقادی (استعلایی) به تبیین و نقد ژئوپلیتیک انتقادی پرداخته می‌شود. نشان داده می‌شود که ژئوپلیتیک انتقادی دارای یک هستی‌شناسیِ ایده‌آلیستی و ذهنیت‌محور، شناخت‌شناسی پساساختارگرایانه و روش‌شناسی هرمنوتیکی است. این رویکرد دارای نوعی نگاه نقادانه‌ی صرف (برآمده از واسازی دریدا و قدرت‌ـ‌دانش فوکو) است بی‌آنکه شناخت دقیقی از موضوع مورد مطالعه‌اش ارائه کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Critical Realist Reading of Critical Geopolitics

نویسندگان [English]

  • Aidin Torkameh 1
  • Mohammadreza Hafeznia 2
  • Ebrahim Roumina 3
  • zahra Ahmadypoor 2
1 Department of Political Geography, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
2 Department of Political Geography, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
3 Department of Political Geography, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

In spite of presenting some new insights and relevant critiques on traditional geopolitics, it seems that critical geopolitics is reductionist and consequently is not capable of explanation of current geopolitical situation at the global scale. Roots of this reductionism should be explored in philosophical foundations of critical geopolitics. Considering some of its main arguments and concepts, including positionality, situated-ness, and partiality, critical geopolitics is a poststructuralist and postmodern approach. According to the critical geopolitics, geopolitical practices, forces and processes are indeed reduced to constellations of rival ideas and discourses. This research aims to critically and systematically excavate and evaluate the deficiencies of critical geopolitics. In doing so, it is needed to develop an alternative critical theoretical framework which can provide bases for a systematic critique. Accordingly, I aim to employ Bhaskarian critical realism as a theoretical alternative. It seems that having a stratified ontology, makes these two different but mutually reinforcing approaches appropriate bases to critically understand geopolitics as a multilayered reality. Accordingly, the main goal of the research is to highlight and explain the implicit and explicit ontological, epistemological and methodological foundations of critical geopolitics. Critical geopolitics lacks an independent philosophical foundation and therefore has a non-original philosophical base. To put it more precisely, ontology of critical geopolitics is anthropocentric. Hence, it is an idealist, subjectivist and constructivist approach that reduces reality to discourse, and knowledge to discursive interpretation. Critical geopolitics cannot conceptualize the objectivity of power and geopolitical reality beyond the individual human actors and agents.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Critical geopolitics
  • Critical realism
  • Epistemology
  • methodology
  • ontology

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 30 مرداد 1399
  • تاریخ دریافت: 21 خرداد 1399
  • تاریخ بازنگری: 10 مرداد 1399
  • تاریخ پذیرش: 30 مرداد 1399