مدل سازی نشانگان سیاستهای همگرا و واگرای قومی در ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 ـ دانشیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد

2 ـ دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه خوارزمی

چکیده

از آنجا که نیروهای همگرا و واگرا در تعیین چگونگی و کیفیت انسجام ملی، در جوامع چندقومیتی نقش عمده ای دارند، مطالعه آنها از اهمیت خاصی برخوردار است. علل بروز و انگیزه های احساسات و اقدامات واگرایانه و همگرایانه در جوامع چندقومیتی، ریشه و منشاء داخلی دارند. اما بنا به شکل گیری دیدگاه های متعدد ژئوپلیتیک از جانب کشورهای رقیب، پتانسیل مبدل نمودن اقوام معترض و واگرا به یک کد ژئوپلیتیکی را دارا می باشند. بر این اساس همگرایی و واگرایی مفاهیمی هستند که بررسی و تحلیل آنها باید توأمان صورت گیرد چرا که این مفاهیم بر روی محوری قابل تصور هستند که هرچه به سمت مثبت آن پیش رویم انسجام ملی و همگرایی تقویت می گردد و بالعکس هرچه به سمت منفی پیش رویم واگرایی شکل می-گیرد و در نقطه صفر آن حفظ وضع موجود حاکم است. با توجه به این توضیح، در مقاله حاضر مدلی ارائه شده که در سه شکل همگراساز، واگراساز و خنثی قابل نمایش است، این مدل دارای یک موتور محرکه می-باشد که اگر انرژی آن از تعامل تصمیم گیران و تصمیم سازان سیاسی با نخبگان قومی، بر اساس مطالبات‌شناسی تأمین شود، تولید همگرایی می نماید و برعکس اگر انرژی آن از تقابل تصمیم گیران و تصمیم سازان سیاسی با نخبگان قومی، بر اساس دیکته سیاستهای قومی تأمین شود تولید واگرایی می نماید. نگارندگان، با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و با تأکید بر تحلیل عوامل مؤثر در واگرایی و همگرایی کوشش نموده اند تا در قالب مدلی، تأثیر متقابل عوامل مؤثر بر واگرایی و همگرایی با منشاء داخلی و خارجی را به تصویر کشیده و علاوه بر آن دلایل شکل گیری همگرایی و انسجام ملی، واگرایی و حفظ وضعیت موجود در جوامع چند قومیتی را در قالب مدل سه منظوره نمایش دهند.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Modeling of Syndrome of Ethnic Convergence and Divergence Policies in Iran

نویسندگان [English]

  • Hadi Azami 1
  • Jahangir Heydari 2
1 -Associate Professor of Political Geography, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2 -Ph.D Student of Political Geography, Kharazmi University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Interodaction
There are several theories to understand the causes of convergence and divergence in multi- ethnic countries. Each scientific field based on its nature considers to the ethnic issues. Sociologists have referred to structural aspects of the issue such as geographic and human issues of the region, and political scientists consider the issues such as the role of ethnic elites and legitimacy of political system and finally, psychologists consider the mental issues of society. A comprehensive approach to consider the role of different geographic factors (natural or human) is essential. Rational management is one of effective factors. It shows that the governments have reached to the rational understanding and awareness about the existence of weaknesses and potentialities.
 
Methodology
The research methodology adopted here is descriptive- analytic and data gathering procedure is based on library findings.
 
Research findings
Effective factors on the convergence are as follows: firstly, internal factors affecting the convergence include mutual trust between the people and the government, satisfaction of the people, decentralization and de-concentration of industries and decision- making centers, strengthening ethnic identities in direction with national identity, the power of central government to guarantee convergence, promotion of education, constitutional rules and its role in national integration. Secondly, external factors affecting the convergence include development and promotion of cross- border ethnics and cultures, the policies of regional stability, religious centrality of Iran in the region, economic communications with neighboring countries and development of border markets, aggressive policies toward ethnics in neighboring countries. Factors which affect divergence are as follows: firstly, regional and trans-regional factors affecting the divergence include the boundary location of minorities, return in ethnic policies of neighboring countries, geopolitics of the ethnicity and instrumental use of ethnicity in foreign policies, the US hegemony and its effect on the divergence. Secondly, external factors affecting divergence include the factor of religion, ethnicity and language, the topographic structure of Iran inappropriate communicational system, imbalance in participation of ethnicities in political power, the luck of development.
 
Result and Discussion
Divergence and convergence forces are central in determining wherefore of the composition and consolidation of Iran's nation, and their investigation is more vital. Some of these forces have relatively fixed role in divergence and convergence process and some of them are not stable and their function maybe change. So, they can be used in both divergence and convergence processes -depending on political motivations. For example, central government of Iran can employ these forces to develop convergence and national unity and vice versa, interventionist forces and opposition groups can use these forces to collapse national unity. Based on research findings, I.R.I has three options: integrative model, neutralization or maintenance of status quo and divergent model. Each model has its results and consequences.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Convergence
  • Divergence
  • Ethnic Policies
  • National Cohesion
  • Iran