نقدی بر گفتمان ژئوپلیتیک شیعه؛ با تأکید بر رویکرد تبارشناسانه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 ـ استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران

2 - دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران

چکیده

ژئوپلیتیک در اندیشه‌های مدرن مبتنی بر عنصر «مکان» به‌عنوان عامل کلیدی در فهم مناطق ژئوپلیتیکی بوده است، اما در اندیشه‌های ژئوپلیتیک پست مدرن، عنصر«فضا» مورد تأکید قرار گرفته است که به جای مکان، بر گفتمان‌های نزدیک به یکدیگر در فضایی عام تأکید می‌کند. «ژئوپلیتیک شیعه» برخلاف جلوه‌های عینی ژئوپلیتیکی، دارای هیچ‌گونه نمود عینی نه در سطح نقشه نگاری و نه سرزمینی نیست، بلکه نوعی تلاش در جهت «تقویت گفتمان واژگانی جدید» پس از جنگ سرد است که با هدف تهدید جلوه دادن شیعیان خاورمیانه به‌منظور تولید «قدرت نرم» برای کشورهای غرب صورت می‌گیرد. اصطلاح «ژئوپلیتیک شیعه»، نظامی از «ساختار قدرت» را مکشوف می‌سازد  که می‌توان در آن به انگیزه‌های ابداع این واژه پی برد. مقاله حاضر در تلاش است با بازخوانی اصطلاح «ژئوپلیتیک شیعه» با تأکید بر ایران، از طریق «تبارشناسی مفهومی» که درقالب «روش گفتمانی» انجام می‌گیرد، و با افشای «ساختارهای نامرئی قدرت»، فهم بهتری از این اصطلاح به‌دست دهد. نتایج تحقیق نشان می‌دهند که استقرار ایران شیعی در ماتریس کشورهای سنی حوزه خلیج فارس، همواره یکی از حوزه‌های مانور غرب برای اعمال فشار سیاسی برعلیه ایران بوده است. به‌طوری‌که ارائه و تبلیغ طرح‌هایی مانند «ایران هراسی»، «هلال شیعی» و «خاورمیانه جدید»، راهبردی صرف از سوی بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای برای خروج ایران از میدان بازی بوده است.
    
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Critique on Shia Geopolitics Discourse; With Emphasis on Genealogical Approach

نویسندگان [English]

  • Marjan Badiee Azandehie 1
  • Vahid Kiani 2
1 - Assistant Professor of Political Geography, Tehran University, Iran
2 - PhD Student of Political Geography, Tehran University, Iran
چکیده [English]


The results of the research show that located of Shia Iran in Matrix Sunni countries in the Persian Gulf, Always one of The West Maneuver Fields was for political Pressure action against Iran. So that The  schemes such as “Iran Fears”, “Shiite Crescent”, and  “The New Middle East” from regional and trans-regional actors purely has been a strategy to drive out Iran from playground area. Geopolitics In modern thoughts was in based on place as a key factor in understanding the geopolitical zones. But, in the postmodern thoughts, is emphasized on “Space” Instead of “Place” are emphasis on near discourses to each other in public space. For example, the shia geopolitics unlike geopolitical objective effects, has no Visual effects neither the territory nor any level of mapping. But a kind of an attempt to strengthen new words Discourse after Cold War is that threatened the Shia is intended to produce soft power for the west Countries. The idiom of Shia Geopolitics is revealed a Power structure system which can be realized to incentive coined the term. This paper is trying with the re-reading of terminology of Shia Geopolitics, stressed Iran’s, through a “Conceptual Genealogy”, that is done in form of “Discourse Method”, and disclosure of the" invisible structures of power "to give a better understanding of these term.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Genealogy
  • Discourse Territoriality
  • Shia Geopolitics
  • Shia Crescent
  • Iran