بررسی روند شتاب توسعه‌یافتگی فضاهای سیاسی- اداری کشور مطالعه موردی: استانهای ایران در برنامه‌های اول تا سوم توسعه (1383-1368)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 ـ استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس

2 ـ دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس

3 ـ دانشیار جغرافیا، دانشگاه تربیت مدرس

4 ـ کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

امروزه نیاز به برنامه‌ریزی برای دستیابی به توسعه در کشور امری بدیهی است، چرا که توسعة بدون برنامه منجر به توسعة ناموزون بخش‌های اقتصادی، اجتماعی و اکولوژیکی و همچنین تشدید عدم تعادل منطقه‌ای و در نتیجه آسیب‌پذیری و تضعیف وحدت ملی می‌شود. در واقع برنامه‌ریزی ابزاری  است که همة فعالان در جامعه و از جمله حکومتها بوسیلة آن سعی می‌کنند روند توسعه را بصورت هدایت شده مدیریت نمایند. پس از پیروزی انقلاب اسلامی با توجه به ضرورت‌های توسعه‌ای کشور و غلبه بر نابسامانی‌های بوجود آمده پس از جنگ تحمیلی، اولین برنامه 5 سالة توسعه در سال 1368 به مورد اجرا گذاشته شد و به دنبال آن دو برنامة توسعة دیگر نیز تدوین و اجرا شدند، در حال حاضر نیز  برنامة چهارم توسعه در حال اجرا می‌باشد. علی‌رغم اجرای سه برنامه توسعه، وجود مناطق محروم و توسعه‌نیافته در کشور این سوال مطرح می‌کند که آیا  شتاب توسعه که عبارتست از «میزان تغییر درجة توسعه‌یافتگی استانهای کشور در سال پایانی برنامه توسعه نسبت به سال ابتدای همان برنامه» برای همة استانها در هر یک از برنامه‌های توسعه از روند مثبتی برخوردار بوده است؟ مقاله حاضر با شیوه توصیفی- تحلیلی و به صورت اسنادی در پی یافتن پاسخ این سوال است. نتایج حاصله نشان می‌دهد که با اجرای هر یک از سه برنامة توسعه، درجة شتاب توسعه‌یافتگی همة استانهای کشور به یک میزان نبوده است. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Study of the Pace of Development of Political-Administrative Spaces in Iran Case study: Iran's Provinces in 1st to 3rd Development Plans (1989-2004)

نویسندگان [English]

  • Zahra Ahmadypur 1
  • Hossein Mokhtari Hashi 2
  • Abdolreza Roknoddin Eftekhari 3
  • Narges Vazin 4
1 - Assistant Professor of Political Geography, Tarbiat Modares University, Tehran
2 - Ph.D Student of Political Geography, Tarbiat Modares University, Tehran
3 - Associate Professor of Geography, Tarbiat Modares University, Tehran
4 - M.A of Geography, Tarbiat Modares University, Tehran
چکیده [English]

Today, it is evident that in order to achieve development we need proper planning, because development without proper planning would lead to unbalanced development of economic, social and ecological sectors and also exacerbates regional imbalance, ultimately weakening and undermining national unity. In fact planning is a tool through which all the activists and governments try to manage the process of development in a controlled manner. In the aftermath of the victory of the Islamic Revolution, when the disturbances of the imposed war were overcome, given the necessity to develop the country, the First Five-Year Development Plan was launched in 1989, which was followed by two other five-year development plans. Currently the Fourth Five-Year Development Plan is being implemented. Despite the implementation of three five-year development plans, still we have some unprivileged and undeveloped regions in Iran. Hence the question that arises is whether the pace of development – "measured on the basis of improvement in development level in provinces of Iran in later years of a plan compared to the first years of same plan" – has been positive for all the provinces?
The main thrust of the present article is to find an answer to the said question through an analytical-descriptive approach. The results of the research show that after the implementation of any one of the three development plans, the pace of development in all provinces of Iran was not the equal.
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Pace of Development
  • Five-Year Development Plan
  • Iran