بررسی روابط ایران و تاجیکستان از منظر هیدروپلیتیک و ژئوکالچر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 هیات علمی گروه جغرافیای سیاسی دانشگاه خوارزمی

2 گروه جغرافیای سیای، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

3 گروه آموزشی جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

چکیده

آسیای مرکزی به‌واسطه اهمیت ژئواستراتژیک خود، در نظر قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی جایگاه بسیار مهمی دارد و این قدرت ها همواره در تلاش برای حضور در این منطقه بوده اند. بگونه‌ای که از سده نوزده به بعد یکی از مناطق حساس ژئوپلیتیک جهان بوده است. در میان ویژگی کلان راهبردی این منطقه در نظام ژئوپلیتیک جهانی در درون نیز این منطقه دارای برخی ویژگی ها و عناصر جغرافیایی است که آن را واجد برخی چالش های ژئوپلیتیک قرار داده است که از جمله مهمترین آنها موضوع آب است. در این میان کشور تاجیکستان به دلیل دارا بودن بخش مهمی از منابع آب منطقه از موقعیت فرادستی در آسیای مرکزی برخوردار است. بنابراین آسیای مرکزی و به ویژه تاجیکستان به واسطه داشتن اشتراکات فراوان فرهنگی با ایران، واجد اهمیت استراتژیک برای ایران است. با توجه به چنین امری مساله پژوهش حاضر این است که ضرورت ژئوپلیتیک حضور ایران در تاجیکستان چیست و فرصت‌ها و ابزارهای موجود در این میان دربرگیرنده چه مواردی است، همچنین عرصه بازیگری ایران در ژئوپلیتیک این منطقه چیست؟ یافته های پژوهش گویای آن است که با توجه به موقعیت برتر هیدروپلیتیک تاجیکستان در آسیای مرکزی به نظر می رسد سرمایه گذاری ایران در پروژه های آبی تاجیکستان در کنار پیوندهای فرهنگی دو کشور می تواند راهکار مناسب و کم هزینه ای برای پیشبرد علایق ژئوپلیتیک ایران در راستای گسترش حوزه نفوذ در منطقه آسیای مرکزی بوده و به دست بالای ژئوپلیتیک ایران نسبت به رقبای منطقه ای و فرامنطقه ای در این منطقه ژئوپلیتیک منجر شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Studying the hydro-political and geo-cultural relationship between Iran and Tajikistan

نویسندگان [English]

  • Ata Abdi 1
  • mohammad amereh 2
  • Afshin Mottaghi 3
1 Faculty of Geography, Kharazmi University
2 Geography Department, Faculty of Geographical Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran
3 Department Of Political Geography, Faculty Of Geographical Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Central Asia has been present in all geopolitical theories. This is why it is so much of importance. This region has also the biggest landlocked zone which has no access to water; and with a population of 66 million and inappropriate access to global market has become a tempting trading site for industrial countries such as China, India and Turkey. Saudi Arabia and Israel have no less tendency to have access to this region to siege Iran and seek allies in international society. Therefore, each country is struggling to confirm its presence in this region based on their interests and possessions. Each are trying to establish a share of their own actions in this region: European Union by extending NATO, Russia by extending regional alliances, Turkey by economy and Turkish identity, Saudi Arabia by religious fundamentalism, China and India by developments in economy, US by establishing military bases and financial aid and Israel by sets of investments. Iran as a neighbor of central Asia with a wide historical and cultural links with this region, specially Tajikistan, is so inevitably involved, for central Asia for Iran can be the sword to Damocles and in any case of activism in this region could be forever threatening to Iran. Thus, Iran has to invest in Tajikistan’s dam construction technology to catch existing opportunities to secure its national interests besides all the threatening circumstances.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Iran
  • Hydro-politics
  • Central Asia
  • Tajikistan
  • Geo-culture

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 26 خرداد 1399
  • تاریخ دریافت: 27 خرداد 1398
  • تاریخ بازنگری: 19 خرداد 1399
  • تاریخ پذیرش: 26 خرداد 1399